Hoogte, sneeuw en kou: wat er buiten met je huid gebeurt

Er is een type dag waarop mensen structureel verbranden zonder het aan te zien komen: koud, winderig, misschien bewolkt, ergens hoog. Geen enkel signaal dat je hersenen met zon associëren, en toch is de blootstelling hoger dan op een warme dag aan zee.

Dat komt doordat de dingen die uv versterken niets met temperatuur te maken hebben.

Wat je blootstelling vermenigvuldigt

Hoogte

Per 1.000 meter stijging neemt uv-straling met ongeveer tien procent toe. De atmosfeer boven je is dunner en filtert minder weg. Op 2.500 meter, een gewone skihoogte, zit je ruwweg een kwart hoger dan op zeeniveau.

Reflectie

Wat onder je ligt telt mee. Verse sneeuw kaatst tot tachtig procent van de uv terug, wat je blootstelling bijna verdubbelt. Zeeschuim doet ongeveer vijfentwintig procent, zand ongeveer vijftien, en water, gras en aarde blijven onder de tien.

Reflectie komt van onderaf, waar een pet niets doet. Het is de reden dat skiërs verbranden onder hun kin en in hun neusgaten.

Bewolking

Dikke bewolking dempt uv. Dunne of gebroken bewolking nauwelijks, en die kan de waarde plaatselijk verhogen doordat licht langs de wolkenranden verstrooid wordt. "Het is bewolkt" zegt je heel weinig.

Windverbranding bestaat niet

Dit is het misverstand dat de meeste schade aanricht, omdat het mensen op het verkeerde been zet over wat ze eraan moeten doen.

Wind schuurt je huid niet rood. Wat we windverbranding noemen is zonverbranding, opgelopen op een huid die door kou en wind al verzwakt was. Er spelen twee dingen tegelijk:

• Kou en wind breken je barrière af. Koude lucht bevat veel minder vocht dan warme, waardoor er versneld water uit je huid verdampt. Wind versterkt dat door het vochtige laagje lucht vlak boven de huid weg te blazen. Wat overblijft is een huid met een aangetaste lipidenlaag: droger, gevoeliger en doorlaatbaarder.
• Kou verdooft het waarschuwingssignaal. Het prikken waaraan je normaal merkt dat je verbrandt, voel je bij lage temperaturen veel minder. Je merkt het pas als je binnen bent en opwarmt, en dan is de schade al gebeurd.

De praktische consequentie is belangrijker dan de terminologie: een dikke beschermende crème helpt hier maar half. Wat er werkelijk toe doet is zonbescherming, ook als het vriest.

Kou, wind en je huidbarrière

Je bovenste huidlaag werkt als een muur van cellen met lipiden ertussen, waaronder ceramiden, cholesterol en vetzuren. Die tussenlaag houdt water binnen en irriterende stoffen buiten.

Buiten in de kou verlies je die tussenlaag sneller dan je hem aanmaakt. Dat merk je als trekkerigheid, schilfering, rode plekken en een huid die opeens reageert op producten die altijd prima waren. Dat is geen gevoelige huid geworden, dat is een beschadigde barrière.

Herstel gaat via lipiden. Een waterig serum op een kapotte barrière verdampt gewoon. Ceramiden, squalaan en verzachters doen hier het werk.

Luchtvervuiling telt mee

Fijnstof, ozon en stikstofoxiden slaan neer op je huid en laten daar vrije radicalen ontstaan, wat bijdraagt aan oxidatieve stress, afbraak van collageen en pigmentvorming.

Uv en luchtvervuiling versterken elkaar bovendien: samen leveren ze meer oxidatieve belasting op dan bij elkaar opgeteld. Daarom is een antioxidant onder je SPF de moeite waard. Over die kant gaat het artikel over vitamine C.

Een routine die hierop past

Voor je naar buiten gaat

1. Reinig mild. Niet ontvetten voor je de kou in gaat. Radical Refresh laat de huid niet strak achter.
2. Antioxidant. Protective Power vangt de vrije radicalen af die uv en vervuiling laten ontstaan.
3. SPF, royaal. Daily Defense met breedspectrum SPF 30, ongeveer een kwart theelepel voor je gezicht, twintig minuten voor vertrek. Vergeet oren, nek en de onderkant van je kin niet, want daar komt de reflectie binnen.

Onderweg

Elke twee uur bijwerken, en vaker als je zweet of je gezicht afveegt. Neem ook een lippenbalsem met SPF mee, want lippen hebben nauwelijks pigment om zich mee te verdedigen.

Na afloop

Alles eraf reinigen, en dan herstellen in plaats van behandelen. Hydration Hero met Ceramide NP en squalaan werkt op de barrière. Sla je zuren en retinol die avond over als je huid trekkerig aanvoelt. Je verliest niets door een dag te wachten.

Veelgestelde vragen

Moet ik in de winter echt SPF op?

Uvb zakt in de winter aanzienlijk, uva veel minder. Buiten in de sneeuw of op hoogte is het urgenter dan in de zomer aan zee. Wat het SPF-getal zelf betekent staat in het artikel over SPF.

Waarom verbrand ik onder mijn kin?

Reflectie van onderaf. Sneeuw en water kaatsen uv terug naar plekken die normaal in de schaduw liggen: onder de kin, in de neusgaten, onder de wenkbrauwen.

Is een dikke crème genoeg tegen kou en wind?

Voor de barrière helpt het, tegen uv niet. Je hebt allebei nodig, en de meeste rijke wintercrèmes bevatten geen filters.

Mijn huid schilfert na een dag buiten. Moet ik scrubben?

Nee. Schilfering betekent hier een beschadigde barrière, en exfoliëren maakt dat erger. Herstel eerst met lipiden en hydratatie, dan lost de schilfering vanzelf op.

Bronnen

• Wereldgezondheidsorganisatie, Radiation: Ultraviolet (UV) radiation, factoren die uv-niveaus beïnvloeden.